ΚΕΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΑ
2000 Θεοδώρα Αντωνακάκη_Βασιλική Κουβάκη
Επιβλέποντες: Βάνα Τεντοκάλη, Νίκος
Τσινίκας
Στόχος
της διπλωματικής εργασίας είναι η ενσωμάτωση στο σχεδιασμό των χαρακτηριστικών
στοιχείων που συνθέτουν την εικόνα της πόλης και ιδιαίτερα αυτών που
σχετίζονται με τα ίχνη (ορατά και αόρατα) των ιστορικών της φάσεων.
Μια
από τις πολλαπλές αναγνώσεις της σύγχρονης ελληνικής πόλης είναι και η ανάγνωσή
της ως «παλίμψηστου». Αποτέλεσμα αυτής της ανάγνωσης είναι η αποκάλυψη
ευρημάτων των υποκείμενων στρωμάτων της ιστορίας της πόλης. Τα αστικά κενά που
εμφανίζονται στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη, κατά τη διαδικασία της ανανέωσης του
ιστού της προσωρινά φωτίζουν αόρατα τμήματα της μακρόχρονης ιστορίας της. Η εκ
νέου πλήρωση των κενών αυτών, χωρίς σεβασμό απέναντι στα ίχνη των ιστορικών
φάσεων του τόπου, οδηγεί στο «θάψιμο» των ευρημάτων, για μια ακόμη φορά, στα
θεμέλια των κατασκευών. Η ανάγκη διατήρησης της μνήμης της ιστορίας της πόλης,
μέσω της αποκάλυψης του παλίμψηστου, οδήγησε στη μελέτη τεσσάρων προσωρινών
αστικών κενών με ευρήματα του κέντρου της πόλης της Θεσσαλονίκης στις οδούς:
Φιλικής Εταιρείας 12 και 18 (με τμήμα του ανατολικού τείχους), Απελλού 7 (με το
πέταλο του ρωμαϊκού θεάτρου και τμήμα του ελληνιστικού ανακτόρου) και Προξένου
Κορομηλά 24 (με τμήμα από το θαλάσσιο τείχος της πόλης).
Η
διπλή ταυτότητα τέτοιων χώρων προκαλεί τη δράση δύο αντίρροπων τάσεων: α. της
τυπική πλήρωσης του αστικού κενού από τη σύγχρονη πόλη και β. της μουσειακής
αντιμετώπισης-ανάδειξης των ευρημάτων. Η γεωμετρική απεικόνιση των τάσεων
οδηγεί στη δημιουργία ενός μοντέλου, με φέρουσα κατασκευή μιας τυπικής πλήρωσης
αστικού κενού από πολυκατοικία και με στοιχεία πλήρωσης μιας προσθήκης. Το
κατασκευασμένο αυτό μοντέλο εντάσσεται στο χώρο του σύγχρονου αστικού ιστού σύμφωνα
με τα δεδομένα της πάνω πόλης και τις συγκεκριμένες ιδιότητες του κάθε αστικού
κενού, όπως το σχήμα του, τα σόκορα και ο κάναβος της πόλης.
Ανάλογα
με τα παραπάνω προκύπτει το μοντέλο ως πλήρες ή η μετάβαση, στο πλήρες του
κενού του. Η νέα αυτή κατασκευή ενσωματώνει στη σύλληψή της όλα εκείνα τα
στοιχεία που σα «γενετικό υλικό» διακρίνονται στη σύγχρονη πόλη. Το μοντέλο
χαρακτηρίζεται από στοιχεία της ορατής στερεομετρίας της πάνω πόλης και από την
εν δυνάμει αποκάλυψη στοιχείων της κάτω. Με στόχο να εμφανιστούν οι επιρροές
των παλαιότερων στρώσεων του παλίμψηστου της πόλης, το μοντέλο τοποθετείται στα
τέσσερα αστικά κενά. Η επιρροή της κάτω πόλης δε σχετίζεται με την ανάδειξη του
παλίμψηστου στο χώρο, αλλά με την ενσωμάτωση των εννοιών του στο σχεδιασμό της
κατασκευής. Η δράση της εξαρτάται από τη γεωμετρία του ευρήματος, από τους
κανάβους που το διέπουν καθώς και από τις νέες ιδεογραμματικές χαράξεις. Σε ένα
συμβατικό τέλος προκύπτουν κατασκευές, που έχουν δεχτεί τη δράση των ιστορικών
στρώσεων του τόπου και χαρακτηρίζονται από τη δυνατότητα να διαμορφώνουν και να
προσαρμόζουν την ταυτότητά τους, στις «ανοιχτές» επιρροές του μέλλοντος.
|
