Μουσείο σύγχρονης τέχνης στο Lazzaretto Vecchio της Βενετίας
1996 Λαφαζάνη Λ _ Σταύρου Δ _ Τζήμητρα Ζ


Επιβλέπουσα: Βάνα Τεντοκάλη

Αντικείμενο της διπλωματικής μας εργασίας είναι το θέμα του Ευρωπαϊκού Φοιτητικού Διαγωνισμού "Νέα νησιά γύρω από τη Βενετία", το οποίο αφορά στο σχεδιασμό ενός Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στο νησί Lazzaretto Vecchio της Bενετίας.  Το νησί αυτό αποτελούσε στο παρελθόν έναν χώρο - καραντίνα για τα πλοία που πλησίαζαν τη Bενετία λόγω ασθενειών (πανώλης) και ως εκ τούτου η χωρική του οργάνωση ήταν εσωστρεφής και απαιτούσε απομόνωση και απόλυτο έλεγχο.  H νέα του χρήση σήμερα ως μουσείου απαιτεί αντιθέτως μάλλον εξωστρεφή χωρική οργάνωση που να ευνοεί την ελεύθερη πρόσβαση και διακίνηση.

Σε μια πόλη σαν τη Bενετία, στην οποία η ιστορία είναι τουλάχιστον παρούσα, πρόθεση μας είναι να δείξουμε το σεβασμό μας στην αρχιτεκτονική κληρονομιά της ιστορικής αυτής πόλης, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στο παλιό και καινούργιο, παρουσία και απουσία, στέρεο και υγρό, τάξη και αταξία, εσωστρέφεια και εξωστρέφεια, Δαιδαλώδες και Καρτεσιανό.  Bασική ιδέα για την πρόταση μας στάθηκε η διαπλοκή τεσσάρων εννοιών: του Δαιδάλου, της σπείρας, της εντροπίας και της περιπέτειας.

Δαίδαλος
Αυτό που έχει αποτυπωθεί στη μνήμη και στις αισθήσεις μας από μια σύντομη επίσκεψη για την επιτόπια διερεύνηση στο νησί Lazzaretto, είναι ο ιστός του ο οποίος κυριαρχείται από την βασική αρχή οργάνωσης του ιστού της Bενετίας: την δαιδαλώδη πορεία.  Αυτή η δαιδαλώδης πορεία συνίσταται στην συνύπαρξη δυο αντιφατικών στοιχείων, του στερεού της πόλης και του υγρού της λιμνοθάλασσας, τα οποία συσχετίζονται μεταξύ τους σε μια κυκλική κίνηση και συνεχή αναδίπλωση.

Σπείρα
H παρουσία της εννοίας της σπείρας είναι διπλή.  Ανιχνεύεται στην υπάρχουσα κατάσταση του νησιού μια και συνιστά τη δομή του, αλλά και ταυτίζεται στην αντίληψη μας με την έννοια του μουσείου σήμερα, του οποίου η λειτουργία και η δομή συμβολίζει μια συνεχή περιστροφική κίνηση, που έχει καθιερωθεί ως η συντομότερη και ψυχολογικά ασφαλέστερη. 

Εντροπία
Μεταφράσαμε τον Δεύτερο Θερμοδυναμικό Όμο με αρχιτεκτονικούς όρους για την περίπτωση της αρχιτεκτονικής μας πρότασης: "Mια φυσική διεργασία (αρχιτεκτονική επέμβαση - σπείρα) η οποία ξεκινά από μια κατάσταση ισορροπίας (νησί - καραντίνα) και καταλήγει σε μια άλλη (νησί - μουσείο) οδηγείται σε κεινη την διεύθυνση η οποία αυξάνει την εντροπία του συστήματος και του περιβάλλοντος (πολη της Bενετιας)".  Αύξηση της εντροπίας σημαίνει αύξηση του βαθμού αταξίας.  Αύξηση του βαθμού αταξίας σημαίνει την αναίρεση της σπείρας και την ανατροπή του συστήματος "σπείρα - νησί".

Περιπέτεια
Στόχος μας για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης σε μια πόλη - μουσείο σαν τη Bενετία, είναι να διαμορφώσουμε συνθήκες όχι μόνο για έκθεση, αλλά κυρίως για δημιουργία και περιπέτεια για τους καλλιτέχνες και τους επισκέπτες.  Γι αυτό και το εναλλασσόμενο πρόγραμμα που προτείνουμε βασίζεται σε ένα ενιαίο θέμα, ως αφιέρωμα κάθε φορά.  Τελικά η κίνηση στο μουσείο είναι μια περιπέτεια που προσκαλεί τους επισκέπτες να ανακαλύπτουν την λειτουργική του διευθέτηση, τη δομή και το συντακτικό του.  Το στοιχείο της έκπληξης ανάγεται σε ένα μέσο αναγνώρισης της αταξίας η οποία και αποτελεί την αρχή οργάνωσης του χώρου του μουσείου.

Lafazani L., Stavrou D., Tzimitra Z.
Museum of Contemporary Art in Lazzaretto Vecchio of Venice, 1996
Supervisor: Vana Tentokali

Subject of our Diploma Thesis is the project of the European Student's Competition "New Islands around Venice" which deals with the design of a Museum of Contemporary Art in the island of Lazzaretto Vecchio in Venice.  The island of Lazzaretto was used in the past as a quarantine area; therefore its structure was inward, controlled, enclosed and isolated.  Its new use today, on the contrary, as a museum demands free access and consequently an outward structure. 

In a city like Venice where history is enormously present, our major concern is to show our respect to its architectural heritage, creating a dialogue between old and new, presence and absence, solid and fluid, Daedelian and Cartesian, order and disorder, inward and outward.  The main idea of our design proposal is a complex composition of four concepts: daedalus, helix, entropy and adventure.

Daedalus
What has been imprinted upon our senses and memory from our short visit for the field survey in the island of Lazzaretto, is its tissue ruled by the main principle of the tissue of Venice: the daedalian route.  This daedelian route consists of the coexistence of two contradictory elements: the solid of the city and the fluid of the lagoon, which are related each other in a circular movement and continuous unfolding.

Helix
The concept of helix is identified in our notion with the concept of museum today, whose function and structure symbolize an enclosed shape in a continuous circular movement in the shortest and safest way.  Moreover it is traced in the existing situation of the island, as it forms its structure. 

Entropy
We translated the Second Law of Thermodynamics in architectural terms for the case of our design proposal: "A natural work (the helix structure) which starts from a state of balance (the island - quarantine) and ends up to another (the island - museum), is led to the direction which increases the entropy of the system and the environment (city of Venice)."  Increase of the entropy means increase of the degree of disorder.  Increase of the degree of disorder means the refutation of the enclosure of helix and the agitation of the system of helix - island. 

Adventure
Our intention for this museum of Modern Art in a city - museum like Venice is to form conditions not only for exhibition but mainly for creation and adventure for the artists and the visitors as well.  Therefore the alternating program of the museum is based on a single, unified theme each time.  Eventually, movement in the museum is an adventure calling the visitors to discover its functional articulation, structure and syntax.  Thus surprise becomes a means for realizing disorder, which is the principle of spatial organization of the museum as a whole.