Διαβάζοντας την περιφέρεια σε αναζήτηση συστήματος
2003 Τουλούμη Ο


Στην άκρη της πόλης, στην περιφέρεια, ο πυκνός αστικός ιστός εξαφανίζεται για να προσφέρει χώρο και τόπο στο κενό. Η αντίληψη μας για το προάστιο μπορεί να υφανθεί μέσω ενδεικτικών για τη χωρική οργάνωση του τόπου νημάτων. Παραμένει όμως πάντα κάτι που διαφεύγει της χωρικής μας αντίληψης και αναμένει την αποκωδικοποίηση του. Το ζητούμενο της διπλωματικής εργασίας προέκυψε από μια αρχική ανάγνωση της περιφέρειας και μια παράλληλη βασική πρόθεση το «άλλο» να αποτελέσει τον βασικό συντακτικό κανόνα της σχεδιαστικής πρότασης. Σε έναν τόπο όπου το στοιχείο προϋπάρχει ενός συστήματος που θα το οργανώσει, το σχεδιαστικό ερώτημα μετατρέπεται στο πως θα αρχιτεκτονοποιηθεί το προάστιο, ώστε να διατηρηθούν οι υπάρχουσες χωρικές σχέσεις και ποιότητες.

Για τη συγκεκριμένη διπλωματική εργασία, επιλέχθηκε ο τόπος της ανατολικής εισόδου της Θεσσαλονίκης, στην άκρη του αστικού ιστού, ανάμεσα στην εθνική οδό, τα εμπορικά κέντρα, το στρατόπεδο Νταλίπι και τις εργατικές κατοικίες της περιοχής Βότση. Τα συντακτικά στοιχεία του τόπου είναι ο δακτύλιος κενού των εμπορικών κέντρων, το δίκτυο των γραμμικών κενών των δρόμων, ο δακτύλιος πλήρους της άκρης του αστικού ιστού, ο κάναβος πλήρους των εργατικών κατοικιών και ο κάναβος κενού των κοιμητηρίων που υπάρχουν στην περιοχή: τα κοιμητήρια του Δήμου Θεσσαλονίκης, τα κοιμητήρια του Δήμου Καλαμαριάς, το Συμμαχικό Νεκροταφείο, το ελληνιστικό νεκροταφείο του 4ου π.Χ. αιώνα στην περιοχή του εμπορικού κέντρου Carre Four και ο Μακεδονικός Τάφος. Η αποκάλυψη του παλίμψηστου των κοιμητηρίων ενεργοποίησε μια παράλληλη έρευνα στα παραδοσιακά μοιρολόγια, τόπο συνάντησης του φύλου με το χώρο. Το μοιρολόι αναλύεται ως:

α. Χωρικό κείμενο: ο χορός των μοιρολογίστρων καθιστά ένα διπλό όριο χωρικό αλλά και χορικό.

β. Κείμενο: δίπολα χρησιμοποιούνται ώστε να υφανθεί το τελικό κείμενο.

γ. Η διαδικασία του μοιρολογιού: η μοιρολογίστρα υφαίνει το κείμενό της με το να εκκινεί από τον ένα αντιθετικό πόλο για να μιλήσει για το άλλο. Καταριέται για να ευχηθεί, αναφέρεται στο παρελθόν για να αναπαραστήσει το μέλλον.

δ. Μουσικό κείμενο: κάθε ήχος βρίσκεται σε σχέση ελαφριάς εξάρτησης με τον προηγούμενο και το όλο μουσικό κείμενο βασίζεται στις αρχές του αυτοσχεδιασμού και της αντιφώνησης.

Η ανάλυση του μοιρολογιού ανέδειξε την ύφανση ως το εργαλείο μέσω του οποίου το «άλλο», το φύλο θα συμμετάσχει στην σχεδιαστική διαδικασία και στη σύνταξη του χώρου. Το επερχόμενο συντακτικό σύστημα θα συμπεριλάβει μέσω μιας διαδικασίας ύφανσης το άλλο, ώστε να αρθρωθούν τα στοιχεία του τόπου και να αρχιτεκτονοποιηθεί το κενό σε μια συνθήκη «non-finito». Ως αποτέλεσμα, η στήνεται ένας αργαλειός, ο οποίος και ενεργοποιείται στην κλίμακα 1:5000. Κάθε στοιχείο αναπαριστάται με μια επιφάνεια εν αναμονή της ύφανσής της. Τα νήματα του αργαλειού ακολουθούν την κατεύθυνση του κανάβου των νεκροταφείων. Η «ύφανση» θα διακοπεί πριν την ολοκλήρωσή της από μια τομή αφήνοντας το σύστημα σε μια δυναμική συνθήκη, σε μια κατάσταση αναμονής. Στο τελικό αποτέλεσμα τα νήματα του αργαλειού μετασχηματίζονται σε γραμμικά πλήρη ενώ οι επιφάνειες υφαίνονται με οδηγούς τα γραμμικά πλήρη. Οι επιφάνειες αναδιπλώνονται είτε ως προς τον εαυτό τους είτε σε σχέση με τις άλλες επιφάνειες και παραμορφώνονται. Οι μετασχηματισμοί τους επηρεάζουν παράλληλα και τους φέροντες κανάβους τους. Το τελικό αποτέλεσμα, με το να βρίσκεται σε μια συνθήκη πριν την ολοκλήρωση, αναβάλει την απόδοση νοήματος και αφήνει πολλαπλές εκδοχές και ερμηνείες του τι σημαίνει ως προς τη χωροποίησή του κατά την μεγέθυνσή του. Ως ένα υφαντό, εμπεριέχει συμπυκνωμένη πληροφορία η οποία αποκαλύπτεται κατά την μεγέθυνση ή εστίαση του βλέμματος αφήνοντας όλα τα χωρικά ενδεχόμενα ανοιχτά.