"Ακούγοντας" το χώρο της formula 1
2007 Βατσέρη Μ


Ο άξονας αναζήτησης του πραγματικού χώρου στον οποίο θα αναδυόταν το χωρικό αντικείμενο ως ένα θεματικό πάρκο για τη Formula 1, ορίστηκε από τις αντιθέσεις που θα τον χαρακτήριζαν. Η περιοχή που επιλέχθηκε είναι στην Πυλαία Θεσσαλονίκης, στον περιαστικό ιστό της πόλης. Σε μία πρώτη ανάγνωση του τόπου διέκρινα δύο έντονα δυναμικά πεδία, τα οποία στην πραγματικότητα καθορίζουν και τη φύση της. Τη λεωφόρο Γεωργικής Σχολής και τη θάλασσα. Η Γεωργικής Σχολής, ως γραμμικό κενό, ορίζεται από μία συνεχή ένταση που οφείλεται σε εξωτερικά στοιχεία, στην κίνηση δηλαδή των αυτοκινήτων. Η θάλασσα εμπεριέχει από την εσωτερική του φύση ως στοιχείο την έννοια της έντασης και της κίνησης.

Στο ίδιο στάδιο της ανάγνωσης επιχείρησα να κατανοήσω το χαρακτήρα του τόπου. Ένας τόπος που χαρακτηρίζεται ως ένα συνονθύλευμα χρήσεων, ένα sprawl με συστατικά στοιχεία αυτού περιοχές που μοιάζουν με άδεια τοπία (κενά) εξαιτίας της μεγάλης αντίθεσης με γειτνιάζουσες περιοχές που χαρακτηρίζονται από την πλέον υπερ-χρήση τους (πλήρη). Ο βασικός οδικός άξονας προϋπήρχε, ενώ στο πέρασμα του χρόνου, σημειακά πλήρη έρχονται να εναποτεθούν στο τοπίο και να ορίσουν τις προϋποθέσεις για νέα συστήματα δρόμων που πλαισιώνουν τα πλήρη αυτά. Η αναλογία κενού-πλήρους βρέθηκε στην απουσία της. Στην περίπτωση του αστικού ιστού, η πόλη μοιάζει να αναδύεται μέσα από την αφαιρετική διαδικασία των κενών (πλατείες, δρόμοι, ακάλυπτοι) από μία «ενιαία» μάζα πλήρους – ”κενά σε πλήρη” –. Στην περίπτωση του περιαστικού ιστού η δομή του χώρου μοιάζει να ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη διαδικασία, αφού σε ένα κενό έρχονται να προστεθούν σημειακά πλήρη – ” πλήρη σε κενά ” –.

Στην απόπειρα μετάφρασης της έννοιας την έντασης των δυναμικών πεδίων σε χωρικούς όρους παρέλαβα την ίδια την υλικότητα του εδάφους (το έδαφος ως μάζα). Δανείστηκα το χαρακτηριστικό των επεμβάσεων στην περιοχή αυτή του sprawl, όπου είναι η χάραξη ενός συστήματος δρόμου γύρω από ένα πλήρες, από μία χρήση, ενώνοντας τη χρήση αυτή με το βασικό οδικό δίκτυο. Έτσι, το πρώτο δομικό στοιχείο του συνθετικού αποτελέσματος είναι μια πορεία (pathway), αποτελούμενη από δυο γραμμές, την ευθεία και την καμπύλη. Η επιλογή της ευθείας και της καμπύλης ως χωρικοί όροι της έννοιας της έντασης είχαν προκύψει από τον ήχο των μονοθεσίων κατά τη διάρκεια ενός αγώνα Formula 1, από όπου προκύπτει μια υπόθεση: ότι η διαφοροποίηση της έντασης του ήχου εκφράζει τη συνεχή εναλλαγή της ταχύτητας.

Η ευθεία γραμμή χωροθετείται σε γειτνίαση με τα δύο δυναμικά πεδία, τη θάλασσα και τη βασική οδική αρτηρία, και προκαλεί μέσω αφαιρετικής διαδικασίας, κοιλότητες στο έδαφος. Η επιλογή της διαδικασίας αφαίρεσης στα σημεία αυτά του οικοπέδου παραπέμπει στην αφαιρετική διαδικασία που περιγράφει τη δομή του αστικού ιστού της πόλης, όπου μέσω στης αφαίρεσης του κενού ορίζονται τα πλήρη (οι χρήσεις, οι δραστηριότητες). Η αφαιρετική αυτή διαδικασία έρχεται να τονιστεί μέσα από το χειρισμό της χάραξης παράλληλων γραμμικών κενών, σαν κατακόρυφες εκσκαφές πρισματικής γεωμετρίας, οι οποίες σηματοδοτούν τους χώρους όπου υπαίθριες δραστηριότητες θα λαμβάνουν χώρα. Η παραλληλία των χαράξεων προήλθε ως ο μετασχηματισμός σε χωρικό όρο των εννοιών της μετακίνησης της ακτογραμμής και της επέκτασης της λεωφόρου.

Η καμπύλη γραμμή με τη σειρά της, πτυχώνει το έδαφος, μέσω προσθετικής διαδικασίας, και χειρίζεται το τοπίο ως πλήρες. Η διαδικασία πρόσθεσης περιγράφει τη δομή του περιαστικού ιστού της πόλης, όπου μέσω της πρόσθεσης πλήρων παίρνουν νόημα (ορίζονται) τα κενά. Έτσι, το έδαφος πτυχώνεται και δημιουργώντας έναν ρευστό όγκο πλήρους, φιλοξενεί χρήσεις που απαιτούν κλειστούς χώρους.

Η δομή του αστικού και του περιαστικού ιστού, ορίστηκε από το πρώτο στάδιο της ανάγνωσης, μέσα από την απόπειρα κατανόησης της έννοιας του sprawl, επιδιώκοντας να χαρακτηριστεί η δομή της περιοχής αυτής. Εάν η έννοια της αφαίρεσης τελικά (μέσα από την προσωπική μου ανάγνωση) χαρακτηρίζει τον αστικό ιστό, η προσθήκη χαρακτηρίζει τον περιαστικό.